Mototaka Ikawa, nguyên Chủ tịch Tập đoàn Daio Paper

Daio Paper Corporation, tập đoàn sản xuất giấy lớn thứ 3 Nhật Bản vừa phát đơn kiện, đề nghị cơ quan chức năng truy cứu trách nhiệm hình sự đối với Mototaka Ikawa, 47 tuổi, nguyên Chủ tịch Tập đoàn về tội sử dụng trái phép tới 10,68 tỷ yên (140,8 triệu USD) tiền của Tập đoàn vào chơi chứng khoán, đánh bạc.

Sau khi bị phát hiện, cho dù đã thừa nhận việc làm sai trái này, song Mototaka Ikawa vẫn cố tình tìm mọi cách chây ỳ, không chịu khắc phục hậu quả một cách dứt điểm.

Trong văn bản gửi lên Sở GDCK Tokyo cuối tuần trước, lãnh đạo Daio đã thừa nhận những thiếu sót nghiêm trọng của mình trong quản trị doanh nghiệp, giám sát tài chính, nên đã để xảy ra vụ việc đáng tiếc trên kéo dài hơn 1 năm. Ở một động thái khác, lãnh đạo Daio Paper cũng đã gửi đơn kiện lên Toà án Tokyo cáo buộc Mototaka Ikawa đã lạm dụng chức quyền và dùng ảnh hưởng của gia đình mình để chiếm đoạt tiền một cách sai nguyên tắc, trái phép.

Cụ thể, trong khoảng thời gian từ tháng 5/2010 đến 9/2011, Mototaka Ikawa đã ra lệnh cho 7 chi nhánh cho cá nhân ông vay tổng cộng 10,68 tỷ yên thông qua 27 lần chuyển tiền vào tài khoản riêng của ông này tại nhiều ngân hàng ở Nhật Bản và cả vào tài khoản của Chi nhánh Las Vegas Sands, công ty kinh doanh dịch vụ casino nổi tiếng của Mỹ tại Nhật Bản.

Theo một số nguồn tin, Mototaka Ikawa thường xuyên bay tới Macao để đánh bạc và nhiều khả năng, đã nướng hầu hết số tiền trên vào các trò sát phạt đỏ đen tại đây.

Kể từ khi thông tin về vụ việc được loan báo, giá cổ phiếu của Daio Paper tại Sở GDCK Tokyo đã giảm tới 15%.

Tính đến thời điểm này, Mototaka Ikawa đã hoàn trả 4,75 tỷ yên, song cố tình lần lữa và từ chối trả phần còn lại. Ngày 18/9/2011, ông này bị buộc phải từ chức. Thoạt đầu, Tập đoàn cũng không muốn làm to chuyện, vì một số lý do khá tế nhị.

Thứ nhất, gia đình của Mototaka Ikawa là cổ đông chính của Tập đoàn. Ông nội Mototaka Ikawa là Isekichi Ikawa chính là người sáng lập ra Tập đoàn vào năm 1943 và cũng từng là Chủ tịch nhiều năm. Rồi đến lượt bố ông là Takao Ikawa, 74 tuổi, cũng là nguyên Chủ tịch và hiện vẫn nắm chiếc ghế cố vấn cao cấp của Tập đoàn. Rồi anh trai là Isekichi Ikawa, thành viên Ban giám đốc.

Thứ hai, Tập đoàn đang làm ăn khá bết bát. Trong năm tài chính vừa qua (kết thúc vào ngày 31/3/2011), Daio Paper bị lỗ ròng 8 tỷ yên, trong khi doanh thu là 410 tỷ yên. Các cổ đông đang rất khó chịu vì Tập đoàn làm ăn yếu kém, nay nếu “tương” thêm thông tin xấu này thì chẳng khác nào “đổ thêm dầu vào lửa”. Song cuối cùng, lãnh đạo Tập đoàn buộc phải chọn cách chơi minh bạch nhất là công khai toàn bộ vụ việc và có kèm theo nhiều giải pháp xử lý quyết liệt.

Cuối tuần qua, Daio Paper đã tổ chức họp báo để nói rõ về vụ việc này. Trước hơn 100 nhà báo Nhật Bản và nước ngoài, ông Masayoshi Sako, Chủ tịch Tập đoàn phát biểu: “Thay mặt Tập đoàn, tôi thành thực xin lỗi tất cả các cổ đông về vụ nguyên Chủ tịch vay trái phép 10,8 tỷ yên và đến nay, vẫn chưa trả hết. Đây cũng là bài học đau đớn về quản trị doanh nghiệp”.

Kế theo đó, ông Masayoshi Sako đã đưa ra một số giải pháp khá mạnh tay để khắc phục vụ tai tiếng trên.

Trước hết, Daio Paper nhờ các cơ quan chức năng can thiệp, buộc Mototaka Ikawa phải hoàn trả đủ số tiền còn lại. Bản thân Daio Paper cũng thành lập tổ đặc nhiệm điều tra toàn bộ vụ việc và đề xuất các biện pháp chấn chỉnh quản trị doanh nghiệp để ngăn ngừa vụ việc tương tự tái diễn trong tương lai.

Thứ hai, do gia đình Mototaka Ikawa có liên đới trách nhiệm, nên Daio Paper quyết định miễn nhiệm chức cố vấn cao cấp của ông Takao Ikawa (bố) và loại ông Isekichi Ikawa (anh) ra khỏi Ban giám đốc.

Theo cách giải thích của Masayoshi Sako, sở dĩ Mototaka Ikawa có thể ép buộc cấp dưới một cách trắng trợn một phần nhờ vào quyền lực của mình, một phần nhờ ảnh hưởng của gia đình với Tập đoàn.

Thứ ba, ngoài việc nghiêm túc nhận khuyết điểm trong giám sát, ông Masayoshi Sako đề xuất việc cắt 50% lương hàng tháng của chính mình và cắt giảm 40% lương của toàn bộ các thành viên của Ban giám đốc. Sau khi giải quyết xong vụ việc, mới tính đến chuyện trở lại mức lương cũ.

Điều đáng chú ý nữa là, đầu năm nay, Daio Paper cùng Quỹ đầu tư BridgeHead, trực thuộc Ngân hàng Phát triển Nhật Bản (DBJ) đã đầu tư để sở hữu hơn 38% cổ phần của Công ty cổ phần Giấy Sài Gòn (SGP). SGP hiện là doanh nghiệp tư nhân trong nước lớn nhất của ngành giấy Việt Nam, hoạt động đồng thời trên cả 2 lĩnh vực sản xuất giấy tiêu dùng và giấy bao bì công nghiệp.